KANUNU
ESASİ
Kabul Tarihi: 7 Zilhicce 1293 (23 Aralık
1876)
Düstur, Birinci Tertip, Cilt 4, s.1-40.
Memaliki Devleti
Osmaniye
MADDE 1.- Devleti Osmaniye memalik ve kıtaatı hazırayı ve eyalatı
mümtüzeyi muhtevi ve yekvücud olmakla hiç bir zamanda hiç bir sebeple tefrik
kabul etmez.
MADDE 2.- Devleti Osmaniyenin payıtahtı İstanbul şehridir ve şehri
mezkurun sair Osmaniyeden ayru olarak bir gûne imtiyaz ve muafiyeti yoktur.
MADDE 3.- Saltanatı Seniyei Osmaniye hilâfeti kübrayı İslâmiyeyi haiz
olarak sülalei âli Osmandan usulü kadimesi veçhile ekber evlada aittir.
MADDE 4.- Zatı Hazreti Padişahi hasbel hilâfe dini İslâmın hâmisi ve
bilcümle tebeai Osmaniyenin hükümdar ve padişahıdır.
MADDE 5.- Zatı Hazreti Padişahinin nefsi hümayunu mukaddes ve gayri
mesuldür.
MADDE 6.- Sülalei âli Osmanın hukuku hürriye ve emval ve emlâki
zatiye ve madâmelhayat tahsisatı maliyeleri tekâfülü umumi tahdındadır.
MADDE 7.- Vükelânın azil ve nasbı ve rütme menasıp tevcihi ve nişan
itası ve eyalâtı mümtazenin şeraiti imtiyazlerine tevfikan icrayı tevcihatı ve
meskûkat darbı ve hutbelerde nâmının zikri ve düveli ecnebiye ile muahedat akdi
ve harb ve sulh ilânı ve kuvvei berriye ve bahriyenin kumandası ve harekâtı
askeriye ve ahkâmı şeriye ve kanuniyenin icrası ve devairi idarenin muamelâtına
müteallik nizamnamelerin tanzimi ve mücazaatı kanuniyenin tahfifi ve affı ve
Meclisi Umuminin akt ve tatili ve ledeliktiza Heyeti Mebusanın azası yeniden
intihap olunmak şartile feshi hukuku mukaddesei Padişahi cümlesindendir.
Tebaai Devleti Osmaniyenin
Hukuku Umumiyesi
MADDE 8.- Devleti Osmaniye tabîyetinde bulunan efradın cümlesine
herhangi din ve mezhepten olur ise bilâ istisna Osmanlı tabir olunur ve Osmanlı
sıfatı kanunen muayyen olan ahvale göre istihsal ve izae edilir.
MADDE 9.- Osmanlıların kâffesi hürriyeti şahsiyelerine mali ve aherin
hukuku hürriyetine tecavüz etmekle mükelleftir.
MADDE 10.- Hürriyeti şahsiye her türlü taarruzdan masundur. Hiç kimse
kanunun tayin ettiği sebeb ve suretten maada bir bahane ile mücazat olunamaz.
MADDE 1.- Devleti Osmaniyenin dini islâmdır. Bu esası vikaye ile
beraber asayişi halkı ve adabı umumiyeyi ihlâl etmemek şartile memaliki
Osmaniyede maruf olan bilcümle edyanın serbestii icrası ve cemaatı muhtelifiye
verilmiş olan imtiyazatı mezhebiyenin kemakân cereyanı Devletin tahdi
himayetindedir.
MADDE 12.- Matbuat kanun dairesinde serbesttir.
MADDE 13.- Tebaai Osmaniye nizam ve kanun dairesinde ticaret ve sanat
ve felahet için her nevi şirketler teşkiline mezundur.
MADDE 14.- Tebaai Osmaniyeden bir veya bir kaç kişinin gerek
şahıslarına ve gerek umuma müteallik olan kavanin ve nizamata muhalif
gördükleri bir maddeden dolayı işin merciine arzuhal verdikleri gibi Meclisi
Umumiye dahi müddei sıfatile imzalı arzuhal vermeğe ve memurinin ef'alinden
iştikâye selâhiyetleri vardır.
MADDE 15.- Emri tedris serbesttir. Muayyen olan kanuna tebaiyet
şartile her Osmanlı umumi ve hususi tedrise mezundur.
MADDE 16.- Bilcümle mektepler Devletin tahtı nezaretindedir. Tebaai
Osmaniyenin terbiyesi bir siyakı ittihat ve intizam üzere olmak için iktiza
eden esbaba teşebbüs olunacak ve mileli muhtelifenin umuru itikadiyelerine
müteallik olan usulü talimiyeye halel getirilmeyecektir.
MADDE 17.- Osmanlıların kâffesi huzuru kanunda ve ahvali diniye ve
mezhebiyeden maada memleketin hukuk ve vezaifinde mütesavidir.
MADDE 18.- Tebaai Osmaniyenin hidematı Devlette istihdam olunmak için
devletin lisanı resmisi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır.
MADDE 19.- Devlet memuriyetinde umum tebaa ehliyet ve kabiliyetlerine
göre münasip olan memuriyetlere kabul olunurlar.
MADDE 20.- Tekâlifi mukarrere nizamatı mahsusasına tevfikan kâffei
tebaa beyninde herkesin kudreti nisbetinde tarh ve tevzi olunur.
MADDE 21.- Herkes usulen mutasarrıf olduğu mal ve mülkten emindir.
Menafii umumiye için lüzumu sabit olmadıkça ve kanunu mucibince değer bahası
peşin verilmedikçe kimsenin tasarrufunda olan mülk alınamaz.
MADDE 22.- Memaliki Osmaniyede herkesin mesken ve menzili taarruzdan
masundur. Kanunun tâyin eylediği ahvalden maada bir sebeble hükûmet tarafından
cebren hiç kimsenin mesken ve menziline girilemez.
MADDE 23.- Yapılacak usulü muhakeme hükmünce hiç kimse kanunen mensup
olduğu mahkemeden başka bir mahkemeye gitmeye icbar olunamaz.
MADDE 24.- Müsadere ve angarya ve cerime memnudur. Fakat muharebe
esnasında usulen tâyin olunacak tekâlif ve ahval bundan müstesnadır.
MADDE 25.- Bir kanuna müstenit olmadıkça vergi ve rüsumat nâmı aherle
hiç kimseden bir akçe alınamaz.
MADDE 26.- İşkence ve sair her nevi eziyet katiyen ve külliyen
memnudur.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder